Div iz Iriga

Srbija se u svijetu, s razlogom, često doživljava kao košarkaška zemlja. To je primarno rezultat kontinuiteta. Mađarska je nekoć, primjera radi, imala jednu čudesnu fudbalsku generaciju, ali kontinuiteta nije bilo, pa Mađarsku gotovo niko ne doživljava kao fudbalsku zemlju. Srbija, međutim, i za vrijeme postojanja Jugoslavije i kao dio državne zajednice Srbija i Crna Gora i kao nezavisna država ima iz globalne perspektive izuzetno uspješnu košarku. Personalno gledajući, i doživljaj važnih igrača snažno je utemeljen generacijski. Gledaoci obično najbolje znaju generaciju uz koju su zavoljeli košarku, često igrače koji su od njih nešto malo stariji, jer ako dječak zavoli košarku s deset-dvanaest godina, na vrhuncu su oni stariji od njega deceniju ili deceniju i po.

Nebojša Popović je bio veliki igrač, ali nema više previše ljudi koji ga pamte kao igrača. Prije tri dana se navršilo tačno četvrt vijeka od njegove smrti. Prije tri godine pala mu je bila stogodišnjica rođenja. Izuzetno je zanimljivo, naročito u kontekstu vremena rođenja, gdje je tačno Popović rođen. A rođen je u Irigu, živopisnom gradiću na Fruškoj Gori.

Iz perspektive kulture, najpoznatiji čovjek rođen u Irigu je legendarni esejista, književni kritičar, dramski pisac i javni intelektualac Borislav Mihajlović Mihiz. On je, eto, stariji od Popovića manje od pola godine: rođen je 17. 10. 1922, dok je Popović rođen 8.2.1923. Na našim prostorima, košarka se obično smatra gospodskim, intelektualnim sportom, pa je simbolički zanimljivo da su se u tako maloj sredini, u tako malom intervalu rodili tako značajan pisac i tako značajan košarkaš. (Ne bi nezanimljivo bilo dati pregled njihovih života uporedno, ali to bi morao da bude drugačiji tekst).

Popovićev otac je bio šumarski inžinjer. Kad je Nebojša bio još mali, porodica se seli u Kvarner, na Rijeku, kako se to kaže. Tamo je počeo da se bavi sportom, ali ne košarkom, nego vaterpolom. U godinama uoči Drugog svjetskog rata, porodica dolazi u Beograd, a Nebojša Popović završava Treću mušku gimnaziju 1940, po nekim biografijama kao najmlađi maturant u Kraljevini Jugoslaviji.

Poslije Drugog svjetskog rata je diplomirao i na Pravnom fakultetu i na Visokoj novinarskoj i diplomatskoj školi. Takođe, već u prvim mirnim danima započinje njegova sportska karijera. Jedan je od osnivača Crvene zvezde, a članska karta s brojem 1 ima njegovo ime i prezime. Uz Boru Stankovića i on je jedan od onih koji podižu koševe na Malom Kalemegdanu.

Praktično paralelno, Popović razvija igračku i trenersku karijeru, a logikom biologije ona igračka će da završi prva. U trijumfalnoj prvoj deceniji postojanja KK Crvena zvezda, Popovič je ključni čovjek, isprva i kao igrač i kao trener, a kasnije samo krao trener. Trenirao je i Ženski košarkaški klub Crvena zvezda, a kao igrač reprezentacije Jugoslavije igrao je i Svjetsko i Evropsko prvenstvo. Postigao je prve poene na svjetskim prvenstvima u košarci uopšte.

Poslije igračke i trenerske karijere postao je značajan sportski radnik i funkcioner. Niz njegovih formalnih pozicija je impresivan:  generalni sekretar Jugoslovenskog olimpijskog komiteta (JOK), član Tehničke komisije FIBA 35 godina, predsednik Komisije FIBA za međunarodna takmičenja, predsednik Košarkaškog saveza Beograda (KSB), predsednik Košarkaškog saveza Srbije (KSS; 1982—1983) i predsednik Košarkaškog saveza Jugoslavije (KSJ; 1985—1987). Osim nabrojanog, bio je i glavni i odgovorni urednik Jugoslovenske radio-televizije (JRT). Takođe je radio kao dopisnik iz Beograda za renomirani italijanski sportski dnevnik ”Gazeta delo Sport”.

Njegov značaj je široko prepoznat u međunarodnoj areni. FIBA mu je 1997. uručila Orden časti, a Međunarodni olimpijski komitet (MOK) ga je odlikovao prestižnom nagradom „Sportska univerzalnost“.

Popović je umro 20.10.2001, na dan oslobođenja Beograda. Ispraćen je kao košarkaši velikan. Lijepo je da ga se matični klub nastavio sjećati. Koliko je samom Popoviću bilo stalo do kluba, jasno je i iz podatka da je vlastitu ćerku prozvao Zvezdana. Njoj su ceremonijalno iz KK Crvena Zvezda dali člansku kartu s brojem 1. Na novinarsku konstataciju da je ona sada opet u pravim rukama, rekla je: “Jeste, u rukama Zvezdane, koja je i dobila ime po Zvezdi, ali u svakom slučaju velika počast mom ocu koji je i sam imao člansku kartu broj 1. Za mene i za njega, koji nadam se i dalje igra nebesku košarku, sve ovo bi verovatno bi predstavljalo veliku radost i zadovoljstvo”.

Došavši na Mali Kalemegan iz Slovenije gdje živi, Popovićeva ćerka se ovako prisjećala: “Veoma je teško ne biti emotivan, jer sam baš tu na Kališu bukvalno prohodala. Družila sam se sa generacijama košarkaša, pa sam dolazila leti da šutiram i treniram sa njima. To je za mene Beograd, sad kad ne živim u Srbiji, za mene je Kališ srce mog detinjstva i moje porodice koja je bila potpuno košarkaška... Kalemegdan je moje detinjstvo”.

Najbolja simbolička ilustracija trajnosti sportske slave Popovićeve nalazi se u predgrađu Madrida Alkobendas. Tamo je prije nepunih dvadeset godina otvorena Kuća slavnih Međunarodne košarkaške organizacije. Zabilježeno je tada da je zajedno sa još 38 ličnosti tu bilo i 5 košarkaških igrača, trenera, sudija i košarkaških radnika iz Srbije, koji su zadužili košarkaški sport među kojima se nalazio i Nebojša Popović. To je i dobro mjesto da se završi ovo podsjećanje na život i baštinu čovjeka koga ima smisla nazvati divom iz Iriga.