Kraj "zelene" dominacije, Ludogorec mora ispočetka

Fudbalska sezona ušla je u završnicu. U mnogim državama poznat je rasplet, negdje će se čekati rasplet do posljednjeg kola. Ipak, na stranu Liga šampiona i dešavanja u najjačim ligama, dvije stvari u evropskom fudbalu mogu se podvesti pod velika iznenađenja.

Prvo se desilo u Švajcarskoj, Tun je nakon osvajanja druge lige i plasmana u viši rang odmah osvojio i elitni nivo. Prvi put u istoriji kluba. Priča o Tunu mogla bi biti dobar materijal za filmski scenario, jer baš rijetko se dešava da neko u dvije godine osvoji drugu, pa prvu ligu.

Tunovo osvajanje šampionata podsjeća na slučaj Ludogoreca, koji se pojavio na glavnoj sceni bugarskog fudbala i započeo dominaciju koja je trajala skoro deceniju i po. I to je poenta svega, došao je kraj vladavine ekipe iz Razgrada. Uz Tunovu titulu, gubitak naslova prvaka države bugarskog dominatora najveće je iznenađenje evropskog fudbala.

Poređenje Tuna i Ludogoreca nije realno iz više razloga. Možda i najviše zbog država, odnosno sistema vrijednosti na kojima počivaju dva društva. Teško je zamisliti da bi Tun mogao biti šampion 14 puta zaredom pa da imaju sav švajcarski novac.

Da je došao kraj seriji ekipe koja igra u zelenim dresovima bilo je vidljivo tokom sezone. Mučili su se prilično u šampionatu, nije pomoglo ni igranje na više frontova, ali možda je samo zaista bilo vrijeme da se prekine niz. Otvoreno je pitanje da li je Ludogorec izgubio sezonu zbog svojih loših igara ili su rivali bili suviše dobri.

Zvanična potvrda Ludogorecovog svrgavanja desila se tokom prethodnog vikenda. Zeleni su poraženi od CSKA Sofije 1:0, dok je novi šampion, Levski, savladao istim rezultatom CSKA 1948. Do kraja su ostala još četiri kola, a Levski trenutno ima 14 bodova više od CSKA 1948. A baš u naredna dva kola Ludogorec će igrati sa Levskim, stari šampion dočekaće novog. Vidjećemo da li uz špalir i aplauze.

Da sve bude dodatno zanimljivije u konačnom ishodu, Ludogorec, iako nikad slabiji u posljednjih 15 godina, ove sezone je bio misterija za novog šampiona. U dva ligaška susreta ekipa iz Razgrada je upisala jedan trijumf uz remi. U Superkupu, Ludogorec je bio bolji golom Tekpeteja. U četvrtfinalu kupa Levskom je presudio Kajo Vidal.

Ludogorec je osnovan 1945, ali je širu spoznaju u evropskim okvirima doživio tek početkom prethodne decenije, kada je počelo da se priča o čudu iz Razgrada koje je u nastajanju. Ludogorec je tokom ovih 15 godina uspio da postane ozbiljan klub, izašao je iz balkanskih okvira jer bilo je kroz istoriju na ovim prostorima zanimljivih projekata, potaknutih velikim finansijskim sredstvima, koji su donijeli instant uspjeh, ali se brzo i gasili. Ludogorec je sve to preživio.

Iako se zna da svakom nizu mora doći kraj, da nijedna vladavina nije vječna, pogotovo ne u sportu, pad Ludogoreca je ipak iznenađenje. Tokom godina dobili su nadimak gospodara bugarskog fudbala. I bili su zaista ubjedljivi i dominantni, dostojno su reprezentovali državu u evropskim takmičenjima. A je li niz mogao i ranije da se prekine? Odgovor je lak, jer jeste. Prije dvije sezone Ludogorec je bio na ivici i osvojio je titulu više zahvaljujući kiksu rivala nego svojim partijama.

CSKA Sofija, sa klupe predvođena Sapom Ilićem, imala je sve u svojim rukama pred kraj sezone 23/24. Dva boda prednosti pred posljednja dva kola kada im se desio derbi sa istoimenom ekipom 1948, i promašen penal u 97. minutu. To je ekipa iz Razgrada znala da kazni i preotme titulu u foto finišu, tada 13. u nizu. Dakle, mirisalo je na kraj Ludogorecove dominacije i prije dvije godine, sada je samo sve formalizovano.

Ludogorec je svoj uspjeh prethodnih deceniju i po gradio na politici najboljih bugarskih fudbalera u kombinaciji sa dobro skautiranim strancima. Praktično svake sezone u klubu je bilo više bugarskih reprezentativaca. Ludogorec je znao da u naponu snage i najboljim godinama privoli Kirila Despodova da dođe u Razgrad iz Serije A. Od mnogih inostranih imena koja su prošla kroz zeleni dres, jedno se posebno izdvaja.

Da je od dresa Ludogoreca do opreme reprezentacije Brazila veliki korak, ali ostvariv za kratak period, vidi se kroz primjer Igora Tijaga. Da, tako je, igrač koji je opcija za startnog špica "Karioka" na predstojećem Mundijalu, prije tri ljeta je bio u Razgradu i odigrao sjajnu sezonu. Doveden za milion iz Kruzeira, nakon godinu dana prodat 11 puta više u Klub Briž. Ostatak priče znamo. Tijago je bio istorijski pogodak uprave bugarskog šampiona.

Iako je Ludogorec kroz primjer Despodova pokazao snagu da igračima iz najjačih liga ponudi prihvatljive uslove, isto tako je znao i zna da proda fudbalera u Lige petice. Jakub Piotrovski ove sezone je jedan od standardnijih igrača Udinezea, nakon što je ljetos napravio transfer iz Razgrada u Udine. Naredni na listi za veliki izlazni transfer je Petar Stanić, srpski vezista koji je eksplodirao nakon dolaska iz TSC-a. Nekadašnji fudbaler Crvene zvezde stigao je i do dresa reprezentacije Srbije, a oko njega odavno obigravaju predstavnici više klubova iz top liga. I to je priča u kojoj Ludogorec u kontinuitetu zarađuje na strancima.

Pratiocima fudbalskih prilika u regionu Ludogorec je postao poznat po evropskom "maltretiranju" klubova sa EX YU prostora. Klub iz Bugarske dobro pamte navijači Partizana. U sezoni 13/14 poraženi su u dvomeču od Ludogoreca 2:1 i 1:0. Bilo je to treće kolo kvalifikacija za Ligu šampiona. Isti scenario, u istoj rundi, desio se dvije godine kasnije, a tada je Ludogorec iskoristio pravilo gola u gostima. To je i prva sezona u kojoj su igrali grupnu fazu Lige šampiona. U grupi sa Realom, Liverpulom i Bazelom bili su očekivano posljednji, sa četiri boda.

U pohodu na Ligu šampiona u sezoni 16/17, Ludogorec je eliminisao podgoričku Mladost, potom i Crvenu zvezdu. Ubrzo, u mašini zelene ekipe našli su se i Zrinjski, Maribor, Budućnost i Sutjeska. Kako su godine prolazile, Ludogorec, kao vjerovatno najbolji balkanski klub, počeo je da gubi taj primat usponom Crvene zvezde i još jednim dobrim periodom Dinama iz Zagreba..

Sada, nakon izgubljene titule, Ludogorec kreće u novi ciklus. Pokazalo se i prije dvije godine, a sada potvrdilo da više nisu dominantni. Isplivao je Levski nakon skoro dvije decenije, ali su konkurentniji postali i klubovi poput CSKA 1948. Ludogorec jeste i dalje finansijski jači, ali i drugi klubovi su u stanju da izdvoje pristojan novac za zarade fudbalera.

Ono što je takođe zanimljivo u slučaju Ludogorečeve dominacije bugarskim fudbalom je da uprkos osvojenim titulama i evropskim nastupima bilo je dosta trenerskih promjena. Od Ivajla Peteva, preko Stojča Stoeva i Georgija Dermendžijeva, do Valdasa Dambrauskasa i aktuelnog Pjera Matijasa Hegma.

Norvežanin je izuzetno iskusan trener, ima 66 godina, a kroz karijeru je bio selektor Norveške. I to i ženskog i muškog tima. Zanimljivo, u pitanju je čovjek koji ima doktorat baš na temu fudbalske igre, a to zvanje stekao je na Univerzitetu u Tromsu. Kako god, sa Hegmom ili bez njega, vrijeme je za novi list u istoriji Ludogoreca, podvlači se crta, bitno je obezbijediti nastup u Evropi, a onda naredne sezone vjerovatno novi pokušaj uspostavljanja dominacije.