Muharem Bazdulj: Homer među turnirima ili jedan dan u životu Slobodana Živojinovića

Moj drug Đuro voli reći da je volim numerologiju. Ako taj termin shvatimo široko, i nije u krivu. Samo, numerologija ima smisla jedino ako se sama “namjesti”, ne ako je “natežemo”.

Ovo je sedma po redu moja kolumna za “Skaut Sport”. Prve sam pisao skoro isključivo o fudbalu, valjda i zato jer je to najpopularniji, a na neki način i “najliterarniji” sport. Shvatio sam, međutim, da treba i da “šaram malo”, ali kolumne traže i povod.

Dva dana uoči finala Australijan Opena valjda je i logično pisati o ovom turniru te tako malo “pokriti” i tenis. A jedna od stvari po kojima je Australijan Open izuzetak među ostalim Grend Slem turnirima (a tih izuzetaka i nije tako malo) jeste ta što se on kroz istoriju održavao u čak sedam gradova.

Otkad sam to negdje pročitao ne mogu da se ne sjetim one antičke priče o sedam gradova koji su se sporili oko časti u kojem od njih se rodio Homer. Bili su to Smirna, Hios, Kolofon, Salamina (na Kipru), Rodos, Argos i Atina. Sedam gradova istorijskih domaćina Australijan Opena su: Melburn, Sidnej, Adelaida, Brizbejn i Pert u Australija te dva novozelandska Hejstings i Krajsčerč. I, evo, o tom turniru govori ova, sedma po redu, kolumna.

Turnir je kao institucija uspostavljen još 1905. Iako je, dakle, stariji od 120 godina, on je istorijski najmlađi od Grend Slem turnira (Vimbldon 1877, US Open 1881 te Rolan Garos 1891) i jedini osnovan u dvadesetom veku. Kao neka protivteža, on svake godine dolazi kao hronološki prvi, što opet, naravno, ima veze sa južnom hemisferom odnosno “distribucijom” godišnjih doba.

Takođe, Austrijalija je i danas, uz sav mogući avionski saobraćaj, iz evropske perspektive gledano, kako se to kaže, preko svijeta. Teško je danas i zamisliti kako je bilo prije više od dvanaest decenija, a i u podosta sljedećih godina.

Uglavnom, mnogi vrhunski igrači isprva su izbjegavali (tako) daleko putovanje. Naime, putovanje brodom iz Evrope do Australije trajalo je mjesec i po dana, a i novčane nagrade nisu bile tako visoke kao na drugim Grend Slem turnirima.

Zamislite sada nekog dobrog igrača koji mjesec i po dana putuje i onda eventualno izgubi u prvom kolu?! Ipak, negdje u osamdesetim godinama prošlog vijeka, avionski letovi prema Australiji postali su češći, karte su postale jeftinije, a i novčani fond se signifikantno povećao. Sve je to dovelo i do rasta reputacije ovog turnira koji se sve manje doživljava kao “siromašni rođak” ostalih Grend Slemova.

Osamdesete godine dvadesetog vijeka u mnogo čemu su bile revolucionarne za Australian Open. Najprije, to je bio period kada je pokušano da umjesto prvog Grend Slema u godini, Australian Open bude posljednji: odnosno da ga se, ako se već traže kasno proljeće ili rano ljeto, prebaci u decembar. Istini za volju, taj kalendarski “šift” desio se već u drugoj polovini sedamdesetih, tačnije 1977.

Tako je to ispala, na neki način, “najposebnija” godina za ovaj turnir u pozitivnom smislu, pošto su u toku nje odigrana dva Australian  Opena, hronološki gledano 65. i 66. Finale muških singlova u potonjem igralo se tačno 31. decembra, posljednjeg dana u godini, dakle.

Ipak, ova promjena se nije “primila”, tako da se “kalendar” vratio na “difolt” sredinom osamdesetih, pa je 1986. bila odraz u ogledalu 1977: tokom 1986, naime, Australian Open nije ni održan. Jedan je igran u decembru 1985, a naredni u januaru 1987. Takođe, do 1988. Australian Open je kao i Vimbldon igran na travi, a otad se igra na tvrdoj podlozi. Jedini igrač u istoriji kojima ima titule sa ovog turnira na obe podloge je Mats Vilander.

Kad smo kod rekorda i ekstrema, navedimo još dva podatka. Publika je možda i najveći “adut” Australian Opena; na turniru 2024. mečeve je uživo gledalo preko milion ljudi što je najveći broj na svim Grend Slemovima u istoriji.

Kad se dođe do šampionske statistike, to je momenat koji je iz srpske (i jugoslovenske) perspektive posebno interesantan. Naravno, kad je o muškim singlovima riječ, niko nije ni blizu Novaka Đokovića sa čak deset titula. Najbliži “takmaci” (Roj Emerson i Rože Federer) imaju po šest, a zatim slijede tri igrača sa po četiri (Andre Agasi, Džek Kroford i Ken Rouzvol).

Ovaj potonji u svojoj šampionskoj biografiji ima dodatni “ginisovski momenat”: on je istovremeno i najmlađi i najstariji šampion. Prvu titulu je, naime, osvojio kao osamnaestogodišnjak (1953), a drugu kao tridesetsedmogodišnjak (1972). Teoretski, ovo drugo Đoković još uvijek možda ima šanse da “obori”. Među još uvijek aktivnim igračima, najviše titula ima Janik Siner (dvije). Treba mu ih, dakle, još čak osam da stigne Đokovića.

Ipak, moja generacija je, u navijačkom smislu, počela gledati Australian Open krajem osamdesetih i početkom devedesetih ponajviše zbog Monike Seleš. Ona ima četiri titule (1991, 1992, 1993 i 1996) osvojene pod čak tri različite zastave: prve dvije SFRJ, treća SRJ (iste boje na zastavi, ali bez petokrake) i napokon pod zastavom Sjedinjenih Američkih Država, sa pedeset petokraka. Ana Ivanović je 2008. igrala finale, ali je izgubila od Marije Šarapove.

I, naravno, kad smo kod generacijskih memorija, valja nam se vratiti u početke ovdašnjeg “loženja” na tenis, na karijeru Slobodane Bobe Živojinovića.

1985, na već pomenutom turniru, posljednjem decembarskom, Živojinović je dogurao do polufinala gdje je izgubio od Matsa Vilandera. Prije toga, u četvrtfinalu, je u epskom meču od pet setova pobijedio legendarnog Džona Mekinroa, i to nakon što je gubio 1:0 i 2:1 u setovima.

Mekinro, paradigmatično psihološki nestabilan, se nakon tijesnog četvrtog seta “raspao”, pa je Živojinović peti dobio sa 6:0. Na tom meču se i odigrala legendarna scena kad Boba jede sendvič, dok se Mekinro svađa sa sudijom.

Te 1985, Lepa Brena i Miroslav Ilić su objavili singl “Jedan dan života”. 4. decembar 1985. Živojinović, pretpostavljam, pamti kao jedan od boljih dana svog sportskog života.