Muharem Bazdulj: Ta divna sportska noć

Izbor ličnih sportskih heroja je (i) generacijska stvar. Hoću reći, nekad skoro da ih ne biraš sam, nekad ih bira epoha. Za one rođene u Jugoslaviji sedamdesetih godina, skoro nemoguće je bilo ne voljeti Dražena Petrovića. Ima ona fora s drugim najdražim timom, kad ljude koji su strastveni navijači nekog kluba, pitate koji klub najviše vole poslije “svog”.

Postoji široko rasprostranjena priča, ne znam koliko je pouzdana, a kolika je neka vrsta urbane legende, ali impresionistički gledano zvuči vrlo ubjedljivo, da je to u jugoslovenskom fudbalu bio mostarski Velež. Čini mi se da bi se kad je o košarci riječ, ali ne o klubovima, nego o igračima, dala braniti slična teza u kontekstu Dražena Petrovića. Postojala je masa ljudi kojima je Dražen bio najdraži igrač, ali čini mi se da je i onima koji su više voljeli Divca ili Paspalja ili Kukoča ili Rađu, Dražen bivao drugi najdraži.

Danas kad je Nikola Jokić - Nikola Jokić i kad je Luka Dončić - Luka Dončić, a kad u NBA ligi vrlo ozbiljne role igra još čitav niz ex-yu igrača: od Jovića do Nurkića, teško je mlađim ljudima i objasniti šta je nama značilo kad su krajem osamdesetih naši igrači počeli da odlaze u NBA, pa makar i bili osuđeni na skoro potpuno epizodne uloge. Moj omiljeni primjer takvog epizodiste je Stojko Vranković koji je u svoje dvije sezone u Boston Seltiksima postizao po manje od dva poena po meču, kao i po manje od dva skoka (a na visinu od 2 metra i 19 centimetara).

Od Dražena Petrovića se, međutim, očekivalo mnogo. On u NBA odlazi iz Real Madrida nakon što je proglašen najboljim košarkašem Evrope. Odlazi u Portland, ali se ne snalazi baš najbolje, naročito imamo li u vidu njegovu reputaciju. Niti ima značajnu minutažu, niti tokom te minutaže zaista pokazuje šta zna. Govorilo se kako mu treba vremena da se adaptira, ali je u svojoj drugoj NBA sezoni bio još lošiji nego u prvoj.

U više od pola mečeva tokom vremena koje je proveo u Portlandu u toj sezoni nije uopšte igrao. Stoga je negdje na pola redovne sezone insistirao na trejdu, pa je završio u Nju Džerzi Netsima. Tu se njegova NBA sudbina dramatično mijenja. Iako u toj sezoni koju nije započeo u Netsima, nije bio starter, minutaža mu je bila mnogo veća nego u Portlandu i počeo je da pokazuje svoju šutersku vještinu.

U novi klub Petrović stiže početkom 1991. To će biti godina početka kulminacije raspada Jugoslavije. Dražena nije bilo u onoj ekipi Dude Ivkovića koja će na Evropskom prvenstvu 1991. osvojiti zlato što će biti labuđi pjev SFRJ-košarke.

U sezoni 1991/1992 postaje starter i napokon biva prepoznat kao veliki igrač i u NBA ligi ili barem potencijal za zaista velikog igrača. A onda u sezoni 1992/1993 - eksplodira. U prvoj dekadi decembra čak biva izabran za MVP-a nedelje. A onda prije tačno trideset i tri godine, 24. januara 1993. odigraće svoj vjerovatno najbolji meč u NBA.

Protivnik su bili Hjuston Roketsi, za koje je igrao i legendarni Hakim Olajdžuvon. “Mrežice” su dobile “Rakete” sedamnaest razlike (100:83), najviše zahvaljujući Petroviću koji je postigao skoro pola poena za svoj tim (44), iz igre je imao procenat od blizu 75 posto (17 od 23), dok je za tri poena šutirao sa stoprocentnim uspjehom (3 od 3). Taj januar je na prostoru Petrovićeve doskorašnje domovine bio krvav kao i desetak mjeseci prije njega i tridesetak onih poslije. U to vrijeme dešavaju se zločini u istočnoj Bosni, kao i u Sarajevu. I dželata i žrtava ima na svim stranama.

Nije prošlo ni pola godina, a mrtav je bio i Dražen Petrović. Poginuo je sedmog juna u saobraćajnoj nesreći na njemačkom autoputu. Nije dočekao ni dvadeset deveti rođendan. Pamtim godinama i decenijama detalj iz jedne davne televizijske emisije o Petroviću u kome ima neke, čini mi se, strašne i sablasne simbolike, skoro kao iz horor filma. Petrović je, naime, ako je to tačno, a uklapa se to koliko je godina imao, poginuo tačno na dan kad mu je isticala prva lična karta.

Neizostavni dio legende o Draženu je i njegova prerana smrt. Mjesec njegove smrti je mjesec posvemašnjeg razbuktavanja bošnjačko-hrvatskog ratnog sukoba u centralnoj Bosni i sjevernoj Hercegovini te dolini Neretve. Njegova smrt je, rekao bih, iskreno ožaljena na svim stranama tadašnjih (post)jugoslovenskih frontova.

Taj paralelizam jugoslovenske i Petrovićeve lične tragedije je i jedan od lajtmotiva čuvenog sportskog dokumentarca “Jednom braća” o odnosu između Dražena Petrovića i Vlade Divca.

Film je režirao Majkl Tolajn, urađen je na engleskom, a televijsku premijeru je imao na ESPN-u te je imao pristojnu globalnu recepciju. Pokojni Duda Ivković smatrao ga je, međutim, “američkom budalaštinom” (da baš ne citiram originalno petoslovnu riječ koju je on iskoristio, a koja počinje sa “s”, a završava sa “nje”). Nekim hrvatskim kritičarima je pak smetalo što u filmu među sagovornicima nema ovdje pomenutog Stojka Vrankovića.

2024. Danilo Šerbedžija je snimio dugometražni igrani film “Dražen”. U jednom intervjuu rekao je (sasvim ispravno): “Svako ima svog Dražena. I zato je užasno teško napraviti biografski film, jer svi očekuju da na platnu vide svoju sliku njega”.

I zaista, desetine i stotine hiljada ljudi imaju u glavi svoje “filmove” o Draženu: od Šibenke do Netsa, od reprezentacije Jugoslavije do reprezentacije Hrvatske. S prvom je osvojio dvije olimpijske medalje (bronzu u Los Anđelesu 1984, srebro u Seulu 1988 te srebro u Barseloni 1992). Za dvije godine, Olimpijada se vraća u Los Anđeles. U nekom paralelnom univerzumu, Dražen Petrović bi tamo mogao biti kao trener, čak i ne u previše poodmaklim godinama.