„Ich, Roque!“ Roke Santa Kruz i dalje roka

Japan, Džej liga, Jokohama, zašto ne reći i cijela planeta, imaju fudbalsko-medicinskog fenomena – neuništivog Kazujošija Mijuru, koji će krajem februara ući u završnu godinu šeste decenije života.

Pozajmicom iz Jokohame u Fukušima junajted produžio je nestvarnu karijeru koja na profi nivou traje od 1986. godine, što ga čini najstarijim profesionalcem na svijetu.

Potpis Kralja Kazua, lika za kog ne bi bilo čudno da je tvorevina mašte kreatora „Zmajeve kugle“, Akire Torijame, nije jedini zvučni veteranski potpis ove godine. Novi klub ima najbolji, ili makar najzvučniji Paragvajac svih vremena, Roke Santa Kruz.

Najbolji strijelac u istoriji paragvajske reprezentacije, iako prosijed i sa 44 godine na ramenima, i dalje sa stilom nosi nadimak koji je dobio prije skoro 30 godina kada je pokazao njuh za gol. Zbog prvog seniorskog pogotka sa samo 15 godina i vječno dječačkog lica, u Asunsionu su ga prozvali „Babygol“. Drugi nadimak takođe mu savršeno pristaje, izveden iz imena – Roki - jer skoro tri decenije na terenima pokazuje da je uporan i čvrst kao stijena ili bokser bez straha kog igra Silvester Stalone.

Nakon trofejne četiri godine u Libertadu, njegovom drugom klubu u rodnom gradu uz dječačku Olimpiju, nekadašnji napadač Bajern Minhena riješio je da na tron odvede i treći tim iz paragvajske prestonice. Ove zime potpisao je za Nasional, koji čeka pehar, i to jubilarni deseti, od 2013. godine. Tada su „trikolori“ osvojili Aperturu Profesionalne divizije Fudbalske asocijacije Paragvaja.

Roke Santa Kruz je odlaskom razbio partnerstvo sa još jednom legendom zemlje ušuškane između Brazila, Argentine i Bolivije, Oskarom Kardosom, koji je u Libertadu od kraja svoje evropske odiseje, 2017. godine. Nekadašnji golgeter Benfike sa 42 godine juri dvije godine starijeg, ali i dalje aktivnog, Santijaga Salseda u borbi za najboljeg strijelca paragvajskog šampionata ikada – Kardoso je na 132 gola, Salsedo već duže vrijeme na 166.

Igrajući za Libertad, treći tim Paragvaja po broju titula, Santa Kruz je osvojio četiri Aperture, a 2023. je taj pehar spojio sa trofejom Klausure. Nacionalna odličja osvojena u timu koji u Paragvaju zovu „kupusari“ možda su ga koštala statusa legende u dječačkom timu Olimpiji, u kojoj je 17 godina nakon odlaska u Bavarsku dočekan kao heroj, a šest godina nakon toga ispraćen kao izdajnik.

Roke je bio Olimpijino čudo od djeteta. U najstariji paragvajski klub stigao je sa devet godina, 1990, kada je „El Dekano“ osvojio drugu Kopu Libertadores. Bio je to treći mandat južnoameričke igračke i trenerske legende, Urugvajca Luisa Kubilje, koji je 11 godina ranije po prvi put odveo velikana iz Asunsiona na tron Južne Amerike.

Igrač Penjarola, Barselone i River Plejta tokom 60-ih godina treći put je napustio Olimpiju da bi preuzeo Urugvaj, a kada je pred prelazak u novi milenijum po četvrti put sjeo na klupu na kojoj se najbolje osjećao, dobio je nebrušeni dragi kamen u ruke i pomogao mu da zasija.

Dvadesetak dana pred 16. rođendan, tokom takmičenja u Klausuri 1997. godine, u derbiju sa Sero Portenjom, dječak Roke Santa Kruz je dobio nagradu za talenat i rad. Te godine osvojio je svoju prvu, od ukupno tri titule u prvom mandatu u Olimpiji, tokom kog je dobio veliku šansu kao najveći paragvajski talenat.

„Živopisni“ predsjednik kluba, biznismen Osvaldo Dominges Dib, otac današnjeg predsjednika Konmebola i potpredsjednika Fife, Alehandra Domingesa, u Rokeu je vidio grumen zlata, a talenat mladog golgetera cijenili su u Minhenu i na Bernabeuu.

Odlične partije i golovi u velikim mečevima i protiv velikih golmana, poput Čilaverta, privukli su rukovodioce Bajerna u Asunsion, pa su u proljeće 1999. godine, dvije godine od Rokeovog debija, stigli Franc Bekenbauer, Karl-Hajnc Rumenige i Uli Henes.

Da uživo vide novo južnoameričko čudo, koje je briljiralo i na omladinskom Svjetskom prvenstvu mjesec ranije u Nigeriji, njemačke legende u Paragvaj je doveo superagent Đovani Brankini, koji je vodio karijeru Brazilca Ronalda.

Protiv ekipe koja nosi ime u Kolumbovu čast, 12. oktobra, Roke je bio nezaustavljiv, dao dva gola, bio igrač utakmice i Bavarci su bili spremni da na čuveno finale Lige šampiona sa Mančesterom u Barseloni odu sa potpisanim vunderkindom.

Cijeli proces kočio je senior Osvaldo, čovjek koji je igračima platu davao „na ruke“ i dočekivao ih sa pištoljem u kancelariji. Predsjednik Olimpije tražio je Bajernu 20 miliona američkih dolara, pa su se pregovori odužili, a Dominges je posebno bio tvrd vidjevši koliko Roke može na omladinskom Mundijalu.

U Lagosu je dao tri gola, odveo „Albirohe“ do osmine finala šampionata u kom je bio tragičar, nakon promašenog penala u 11. seriji raspucavanja sa Urugvajem. Do penala Santa Kruz je na toj utakmici dao dva gola, za Urugvaj su pogađali Forlan i Ševanton. Paragvaj je grupu otvorio porazom od Njemačke 4:0, ali delegacija „pancera“ očigledno je imala riječi hvale za Santa Kruza, čim je Bajern bio toliko uporan.

Nisu to jedina zvučna imena sa turnira koja su kasnije napravila velike karijere – u Nigeriji svijetu su se predstavili novi šampioni, Španci, sa Ćavijem, Jesteom, Marćenom i Barkerom, pobijedivši Japan u finalu 4:0. Igrač turnira bio je Malijev Sejdu Keita, trećeplasirani Brazil predvodili su Ronaldinjo, Mansini i Edu, a igrale su buduće zvijezde poput Rafaela Markesa, Estebana Kambijasa ili Iraca Robija Kina i Demijena Dafa.

Tog ljeta Santa Kruz dobio je poziv za seniorsku reprezentaciju za Kopa Ameriku baš u Paragvaju. Sa brojem 11 na dresu i sa tri gola odveo je nacionalni tim do vrha grupe sa Peruom, Bolivijom i Japanom, a ponovo su penali i Urugvaj bili kobni po „Guaranije“ na prvom koraku nokaut-faze.

Da bi oslobodio sina iz Domingesovog zlatnog kaveza, Aproniano Santa Kruz odrekao se 30% transfera koji je trebalo da pripadne porodici, a Bajern je ispregovarao da na račun drevnog kluba iz Asunsiona uplati paragvajski rekord od sedam miliona dolara. Taj rekord Santa Kruz će oboriti 10 godina kasnije, prelaskom u Mančester siti za više od 21 milion eura, što je nadmašio Migel Almiron dolaskom u Njukasl za 24 miliona eura 2019. godine.

Sa tri titule prvaka Paragvaja, etiketom jednog od najtalentovanijih napadača svijeta rođenih početkom osamdesetih i sa samo 17 godina, Roke Santa Kruz stigao je u Minhen. Novo, mlado lice u Bajernu, koji je bio potpuno drugačiji od današnjeg, kada je riječ o napadačima.

Već dvije i po godine gigant sa Alijanc arene oslanja se isključivo na jednog napadača, Harija Kejna, a u doba prelaska u novi milenijum i sa Olimpijskog stadiona na Alijanc arenu, i tokom Rokeove čitave karijere u crvenom bavarskom dresu, Bajern je bio prepoznatljiv po žestokoj konkurenciji u špicu.

Dječaka iz Asunsiona dočekali su Elber, Janker i Cikler, godinu kasnije konkurenciju je pojačao Peruanac Klaudio Pizaro, sa kojim je Santa Kruz dijelio teren i minutažu do odlaska iz Njemačke. Zadovoljan južnoameričkim strijelcima, Bajern je angažovao još jednog „Inku“, Paola Gerera, 2003. godine, kada je „das rote“ postao i Roj Makaj. U sezoni 2006/07, posljednjoj za Rokea, Feliks Magat je mogao da bira između njega, Makaja, Pizara i mlade superzvijezde Lukasa Podolskog. Zanimljivo je da je i Podolski i dalje aktivan u rodnoj Poljskoj.

U takvoj konkurenciji Santa Kruz imao je solidan učinak – 51 gol za osam sezona i na više od 230 utakmica, ali s prosjekom od pedesetak minuta na terenu. Nije samo to što je prečesto bio opcija sa klupe umjesto Elbera i Pizara, kasnije Makaja i Podolskog, bio razlog što nije bio efikasniji, već i česte povrede, pa je sezonu 2004/05, s trećom duplom krunom u Njemačkoj, završio sa samo sedam utakmica u prvom timu. Zanimljivo, nijedan jun nije dočekao sa dvocifrenim brojem golova u svim takmičenjima.

Uprkos tome, bio je više nego uspješan. Roke Santa Kruz najtrofejniji je Paragvajac elitnog fudbala i tek drugi iz zemlje Guaranija koji je osvojio Ligu šampiona. U prvoj Rokeovoj evropskoj sezoni Bajern je eliminisan u polufinalu od strane Real Madrida, kluba sa kojim je Huan Aguero 1966. godine postao prvi Paragvajac prvak Evrope. Sezonu kasnije Bavarci su servirali osvete koje su čekali – Mančester junajtedu u četvrtfinalu za 1999. godinu, Real Madridu u polufinalu za 2000, a potom su se na San Siru preko Valensije, nakon četvrt vijeka, vratili na tron.

Utakmicu koju svi više pamte zbog baksuza „slijepih miševa“ i drugog izgubljenog finala u nizu na penale, Santa Kruz je gledao sa klupe.

Iako nije bio prva zvijezda, a nadolazili su reprezentativci - uz Podolskog Švajnštajger i Lam – Santa Kruz je imao poseban status u Minhenu. Predstavnik Bajerna bio je na tri vezana Svjetska prvenstva u dresu Paragvaja, čije je bio najzvučnije ime u Japanu i Koreji i Južnoj Africi, a posebno „kod kuće“, u Njemačkoj 2006. godine.

Tada je bio i zaštitno lice omota za najpopularniju fudbalsku simulaciju, PES 6, za njemačko tržište. Na kultnoj žutoj pozadini sa Adrijanom je dijelio prostor „korica“ obavezne literature svih klinaca.

Uz visinu od preko 190 centimetara, dugu crnu kosu i dječačko lice, bio je pravi model – „Die Welt“ ga je proglasio najseksipilnijim igračem Mundijala u Njemačkoj, što go to bilo, a koliko je bio popularan potvrđuje i pjesma minhenske indi-rok grupe „Sportfreunde Stiller“ - „Ich Roque!“

Bend koji je često inspiraciju tražio u fudbalu, pa i za samo ime, 2004. godine posvetio je pjesmu Paragvajcu, koji se sam pojavljuje u spotu i izgovara naslovni stih na kraju refrena – „Ich Roque!“

Zvuči kao citat nekog evropskog monarha iz 18. vijeka, „Ja, Roke“, ili naslov romana južnoameričkog pisca, a zapravo, prevedeno sa njemačkog, znači „ja rokam“.

Roke nije rokao kako se očekivalo, al nakon 13 trofeja, od čega pet „salatara“, odlučio se na promjenu, koja mu je, ispostavilo se, bila potrebna. To je bila Premijer liga. Sportski direktor Uli Henes prihvatio je ponudu Blekburna jednaku onoj koja je plaćena 1999. godine Olimpiji. Santa Kruz se preselio na Ivud park, Pizaro je otišao u Čelsi, a Podolskom su priključene gol-mašine – Klose i Toni.

Engleski jezik savladao je uz pomoć momka koji mu je postao veliki prijatelj, par mjeseci mlađeg, takođe „ausländera“, majstora sa loptom koji ga je dočekao u Minhenu, Ovena Hargrivsa. Iako je bilo ponuda iz Italije i sa Benito Viljamarin stadiona, koji je bio želja Paragvajca, Santa Kruz je završio u Blekburnu.

U Lankaširu je imao najbolju evropsku sezonu, a jesen 2007. dočekao je u najboljem zdravlju. Odigrao je 37 mečeva, dao 19 golova i upisao sedam asistencija, bio četvrti najbolji strijelac Premijer lige iza Kristijana Ronalda (31), Adebajora i Toresa (24).

Posebno je volio da igra protiv Vigana – dao mu je tri gola u gostima, dva na Ivud parku, a u sezoni je potpisao dva komada Sitiju, dva Arsenalu u Liga kupu, po gol Liverpulu i Mančesteru. Zahvaljujući toj sezoni, u kojoj je bio, ispostavilo se „one-season wonder“, i uprkos značajno slabijoj drugoj, u kojoj je propustio pola utakmica zbog povreda, „ruže“ su prodale Santa Kruza bogatom Sitiju za novi paragvajski rekord u ljeto 2009. godine, na zahtjev čovjeka koji ga je doveo u Birmingem, Marka Hjuza. Od tada je krenuo pad, ali ne i kolaps, a kraj se još ne nazire.

Još jednom se pokazalo da Roke mora da ima minutažu i puno povjerenje trenera da bi funkcionisao. U Sitiju se za poziciju borio sa Tevezom, Adebajorom i Bendžanijem, dao samo tri gola, dva Sanderlendu za pobjedu 4:3, kojom nije produžio ostanak svog Marka Hjuza na klupi „građana“ pred praznike 2009. Kod Manćinija je brzo precrtan - na ljeto su stigli Džeko, Baloteli i Žo i Santa Kruz je bio van protokola.

Uslijedile su pozajmice, nazad u Blekburn i proljećna polusezona 2011. za zaborav, bez gola, pa u La Ligu, u Andaluziju, o kojoj je sanjao dok je bio u hladnoj Bavarskoj. Solidne igre u Betisu i tokom tri i po sezone u moćnoj Malagi, u kojoj je najznačajniji trenutak imao u kultnom revanšu četvrtfinala Lige šampiona sa Portom 2013. godine. Nakon što je Isko majstorskim lobom poništio poraz sa Dragaa, Roke Santa Kruz je u svom stilu, glavom iz peterca, pogodio za najveći trenutak klupske istorije, polufinale Lige šampiona, samo tri minuta po ulasku u igru.

Toliko minuta dijelilo ga je od prvog meča protiv Bajerna u životu, baš u velikom finalu, jer su Levandovski i Felipe Santana u nadoknadi kreirali preokret Dortmunda na Vestfalenu, 3:2. U oba meča Pelegrinijevog tima Santa Kruz bio je sporedni lik, a Malagina priča ostala je priča pepeljuge bez srećnog kraja.

U Malagi je bio najsrećniji, iako nikada nije ponovio učinak iz Blekburna. Uz pola sezone u Kruz Azulu u Meksiku početkom 2015. godine, gdje je bio najplaćeniji igrač u ligi u kojoj je dres Keretara nosio Ronaldinjo, Santa Kruz je najviše vremena proveo baš u plavo-bijelom dresu. Kosta Del Sol djelovala mu je savršena za penziju sa nepunih 35 godina. Deset godina kasnije, Roke i dalje igra prvoligaški fudbal.

Kada je u ljeto 2016. godine stigao na odmor u Asunsion, na aerodromu ga je dočekao veliki broj navijača, sa željom da privoli najuspješnijeg sina Olimpije da se vrati. To je učinio, nakon 17 godina u Evropi, i izazvao „Roke-maniju“.

Najstariji paragvajski klub, oformljen 1902. godine, vlasnik tri Kope, dominirao je devedesetih godina, a potom upao u rezultatsku krizu. Novi milenijum otvorio je titulom, pa čekao više od deceniju. Klausuru je osvojio 2011, taj uspjeh ponovio 2015. godine, ali nije odbranio pehar od Rokeovog odlaska.

Njegovim povratkom stvari su se vratile na staro, pa je Olimpija ponovo zagospodarila Paragvajem i nanizala po dvije Aperture i Klausure 2018. i 2019. godine. Sa 40 godina, kao drugi strijelac u klupskoj istoriji, drugi put je napustio La „O“, ali ovog puta uz gorak ukus, tužbe i teške riječi. I nije završio karijeru, već prešao u rivalski Libertad, na insistiranje trenera „kupusara“, Danijela Garnera, kod kog je rešetao u Olimpiji i nekadašnjeg predsjednika Paragvaja, Orasija Kartesa.

Kod Garnera je tri puta bio zlatna kopačka, što u timu Libertada, punom mladih budućih paragvajskih zvijezda, nije uspio da ponovi, ali je doprinio razvoju karijera igrača koji treba da budu novi Roke Santa Kruz, poput Hulija Ensisa.

Od tada Libertad nije ispustio nijednu Aperturu, 2023. je ujedinio sa Klausurom, a Roke je doprinosio sa po par golova u takmičenju. U Kopa Libertadores pisao je istoriju – sa 42 godine i 265 dana postao je drugi najstariji strijelac u istoriji takmičenja, nakon takođe nekadašnjeg Bajernovca, Ze Roberta. Njegov posljednji gol u Kopa Libertadores, koji je dao venecuelanskom Deportivo Taćiri u maju 2024. godine, postigao je 25 godina nakon prvijenca u najjačem južnoameričkom takmičenju, što je takođe svojevrsni internacionalni rekord. U dresu Libertada probio je granicu od 1000 profesionalnih utakmica.

Od 2016. godine Santa Kruz nije obukao dres reprezentacije. Deset godina kasnije, crveno-bijeli su konačno na Mundijalu, a posljednji put igrali su baš sa Rokeom, Kardosom, Valdesom i ostalima u Južnoj Africi. Tada su im se u četvrtfinalu ispriječile Španija i David Vilja, koji ih je zaustavio u top 8, što je najbolji rezultat u istoriji selekcije koja je bila učesnik i prvog Mundijala 1930. godine.

Najveći Santa Kruzov uspjeh sa reprezentacijom baš je iz tog perioda – godinu kasnije Paragvaj je u Argentini stigao do finala Kopa Amerike i ponovo se desio Urugvaj, zanimljivo ponovo Forlan, 3:0. Na tom turniru Santa Kruz dao je gol, jedan od rekordna 32, što će još dugo biti na snazi.

Tako je za reprezentaciju novi napadač Nasionala mreže tresao u tri različite decenije, a na klupskom nivou davao je golove od 1997. do danas. Danas na pripremama novog kluba dijeli teren sa Santijagom Galeanom, dječakom od 13 godina, koji ima od koga da uči.

Rokje je uradio neponovljive stvari u rodnom gradu, u Evropi nešto što nije niko iz Asunsiona, vratio Olimpiju na vrh Paragvaja i bio dio imperije Libertada.

Dovoljno da mu njemački bend posveti ne samo pjesmu, već da je završi strofom, horskim pjevanjem na odličnom španskom, koje ne bi bilo loše čuti sa punog stadiona u Asunsionu. Nekada, kada Roke odluči da posljednji put uzvikne „Ich, Roque!“