Muharem Bazdulj - Muzej fudbala i nevinosti

Desi se nekad taj “blast from the past” momenat kad poslije dugo vremena obučeš odjevni predmet izvađen iz ormara nakon dosta mjeseci pa staviš ruke u džepove. Obučem tako neki dan kaput koji nisam nosio od prošle zime i u džepu naiđem na kutiju šibica. To je jedno od onih pakovanja kakva se još uvijek mogu naći na šankovima pojedinih kafana. Ove šibice sam krajem prošlog januara pokupio sa šanka dortmundskog lokala “Maximilian” na adresi Markt 10.

Kažem, bio je kraj januara, toga se sjećam, za razliku od tačnog datuma koji bi takođe bilo lako utvrditi, pošto je bila subota i pošto je tog dana u Dortmundu gostovao Verder iz Bremena. Kafana je bila puna ko šibica (a poređenje mi, evo, dođe, čini mi se i bez trenutne aktivne svijesti o početku ovog teksta), a skoro sve su bili navijači: njih, recimo, tri četvrtine sa dresovima i šalovima Borusije, ali i jedna četvrtina onih koji su došli da navijaju za goste.

U atmosferi nije bilo ničeg konfliktnog ni napetog. Grupice za stolovima su ponekad dobroćudno provocirale jedna drugu, ali sve se po pravilu završavaju zdravicama ogromnim njemačkim pivskim kriglama.

U nekom trenutku, počeo je “egzodus”: navijači su polako polazili prema stadionu. Ja sam se pak uputio ka zgradi na broju jedan Trga njemačkog ujedinjenja. To je nešto što mi je u Dortmundu bilo neizostavno da vidim: DFB Muzej, odnosno Deutsches Fußballmuseum, odnosno Muzej njemačkog fudbala.

U posljednjim godinama i decenijama u svijetu je zavladala prava pomama za muzealizacijom. Zagreb ima Muzej prekinutih veza, Beograd Muzej devedesetih, Istanbul (i Orhan Pamuk) Muzej nevinosti, a Dortmund, eto, Muzej njemačkog fudbala.

Za ljubitelje fudbala važno je odvojiti barem nekoliko sati. Ali i oni koji fudbal ne vole, u ovom muzeju će pronaći ponešto u čemu će da uživaju. Inače, Njemački fudbalski savez je doneo odluku o utemeljivanju ovog muzeja nakon održavanja Svjetskog prvenstva 2006. Mnogi gradovi su željeli da se ovaj muzej nađe baš na njihovoj teritoriji, ali u svojevrstan uži izbor ušla su njih četiri: Keln, Oberhauzen, Gelzenkirhen i Dortmund.

Jasno da su praktični i pragmatični Nijemci shvatili da je najbolje da muzej lociraju u najbogatiju i najmnogoljudniju svoju pokrajinu: Sjevernu Rajnu-Vestfaliju. I možda je to samo logika poznatog ishoda, ali čini se i da je odluka oko Dortmunda bila sasvim prirodna. Nije da, recimo, Šalke 04 nije simbol Gelzenkirhena, ali Dortmund ipak jeste “fudbalskiji” grad. Od prve ideje do okončavanja projekta prošlo je desetak godina. Muzej je za publiku otvoren  u oktobru 2015.

Muzej je formalno podijeljen na dva dijela, fizički razdvojena po spratovima: jedan je posvećen reprezentativnom, a drugi klupskom fudbalu. Kad je o reprezentativnom fudbalu riječ, posebna pažnja je posvećena svjetskim i evropskim titulama fudbalske reprezentacije Njemačke. Famozno “Čudo u Bernu” odnosno pobjeda SR Njemačke nad favorizovanom Mađarskom u finalu Svjetskog prvenstva 1954. predstavljalo je događaj koji je poslije Drugog svjetskog rata Nijemacima vratio dostojanstvo i u sferama mnogo širim od fudbala i sporta.

A kad smo kod Hladnog rata, poseban segment muzeja u oba njegova dijela, segment koji će u oba slučaja mnogima biti naročito interesantan, bavi se fudbalom u DDR-u. Ovaj posjetilac se dosta zadržao kod eksponata o dvomeču između beogradskog Partizana i Dinama iz Istočnog Berlina s jeseni 1983. koji politička istorija pamti jer je revanš utakmicu u Beogradu čuveni Falko Gec iskoristio za bijeg na Zapad, dok ga ljubitelji fudbala, naročito Grobari, pamte po prelijepom golu Dževada Prekazija koji nažalost nije bio dovoljan da bi Partizan prošao dalje.

A što se tiče reprezentativnog DDR fudbala, naravno da je najveći fokus na utakmici od 22. juna 1974. kad je Istočna Njemačka u Hamburgu pobijedila Zapadnu sa 1:0, a Zapadna Njemačka će poslije petnaestak dana, pobjednom nad strašnom Holandijom kapitena Krojfa u minhenskom finalu ponovo postati prvak svijeta.

U dijelu posvećenom klupskom fudbalu, najveći prostor, naravno, imaju najpopularniji i najuspješniji njemački timovi, ali daleko od toga da su prisutni  samo oni. Intrigantne eksponate pronaći će i fanovi današnjih drugoligaša i trećeligaša. I kao u svakom muzeju, ono što će jednom posjetiocu izazvati more asocijacije, za nekog drugog će biti skoro trivijalno. Ja sam se iz nekog razloga dugo zadržao kod dresa koji je u Šalkeu 04 “zadužio” Raul Gonzales Blanko.

To je u velikoj mjeri, naravno, generacijska stvar. Nikad nisam bio navijač Real Madrida, ali imao sam veliko poštovanje prema Raulu kao igraču. Takođe, kad smo kod generacija, po datumu rođenja, Raula i mene razdvaja manje od šest nedjelja, da baš ne kažem da je on samo četrdesetak dana mlađi i da smo iste visine.

Rođen u Madridu, nakon pionirskih i omladinskih dana u San Kristobalu i Atletiku, u Real dolazi kao petnaestogodišnjak. Idućih šesnaest igra za Kraljevski klub, gdje je do današnjeg dana čovjek s najviše zvaničnih nastupa. Za nabrajanje golova, titula i počasti nemamo prostora, ali jasno je da je Real morao učiniti sve da ga zadrži u svom dresu do kraja igračke karijere.

Real to nije uradio, pa je Raul u Gelzenhirhenu zadužio plavu “sedmicu”. Pored tog dresa, mislio sam o fudbalu kao biznisu i industriji što ipak, barem u dušama dječaka koji su fudbal igrali na travnjacima pred svojim stambenim zgradama, nikad do kraja ne briše uspomene na fudbal kao sport doba nevinosti.