Navarova hemija kreće od odbrane

Kada su se braća Elujar, nakon školovanja u Parizu na polju hemije, vratili u rodnu Baskiju, posvetili su se istraživanju metalurgije i mineralogije. Gradić Vergara bio je dom njihove laboratorije koja je funkcionisala pod okriljem Kraljevskog baskijskog društva. Nakon višegodišnjeg predanog rada, 28. septembra 1783. godine, Fausto i Huan Hoze su redukcijom ugljenika uspješno izolovali novi metal – volfram. To je do danas jedini hemijski element otkriven u Španiji.

Kada se Ibon Navaro, nakon što je diplomirao hemiju i radio godinu dana u laboratoriji u Kelnu, vratio u rodnu Baskiju, posvetio se – košarci. Počeo je u mlađim sekcijama Baskonije, potom je deset godina radio kao pomoćnik u brojnim ekipama, a onda korak po korak gradio samostalnu trenersku karijeru. Njegov volfram bila je Unikaha, sa kojom je za četiri godine osvojio sedam trofeja.

„Ibon tiene un plan“ bio je moto navijača iz Malage, koji se tokom osvajanja Kupa kralja 2023. godine pretvorio u skandiranje. Hemičar iz Vitorije postao je ljubimac publike i neko u čiji plan se vjeruje. Pehari kojima je obogatio klupske vitrine, možda ponajviše upravo dva Kupa kralja osvojena u konkurenciji evroligaških aždaja Reala, Barselone, Valensije i Baskonije, ostaju kao trajni dokaz da njegov rad daje rezultate.

Navarova formula je radikalna rotacija u kojoj nijedan igrač ne igra više od 21 minuta po utakmici što bi trebalo da proizvodi agresivan tempo na parketu sa loptom i bez nje. Taj sistem zahtijeva predanost, posvećenost i upornost. I ono najbitnije, što je u svom posljednjem „Udvajanju“ rekao veliki i neprežaljeni Edin Avdić: „U Malagi je imao igrače koji su ga slušali. To je pola posla.“

Nakon Unikahe prihvatio se nimalo lakog zadatka. Crvena zvezda iza sebe ima dvije sezone koje su počinjale ambiciozno i euforično a završavale toksično i neuspješno. Klub koji je navikao da osvaja domaće trofeje i cilja plejof Evrolige ne može da se zadovolji sa dva poraza u plejinu i tek dva Kupa. Za razliku od publike u Malagi, beogradska ima mnogo manje strpljenja za procese i planove.

Prva tri evroligaška duela ove sezone nisu ulili navijačima puno vjere u ovaj tim. Otvaranje sezone sa Žalgirisom (77:83) ponajviše će ostati upamćeno po negativnom učinku jednog od najzvučnijih ovoljetnih pojačanja, Džonatana Motlija. Amerikanac je imao jeziv indeks korisnosti od -13, drugi najgori u Evroligi od 2002. godine naovamo (14 minuta, 2 poena (1/7), 2 asistencije, 6 izgubljenih lopti i pet faulova, od čega su četiri u napadu).

Žalgiris je tradicionalno neugodan crveno-belima, a Jonas Valančijunas je dokazao klasu u reketu, pa su se u beogradskom klubu nadali da će naredni meč, protiv Hapoela, pokazati ljepše Zvezdino lice. Međutim, teško je i opisati šta su sve Navarovi igrači griješili na parketu a konačnih 80:81 je apsolutno nerealan rezultat jer se Zvezde gotovo čitavu utakmicu nije uopšte pitalo. Hapoel je konstantno bio u prednosti od početka a domaćini bi prilazili i prijetili ali i promašivali, gubili ključne lopte i djelovali generalno nedovoljno agresivno za ovaj nivo košarke.

Crvena Zvezda Meridianbet - Hapoel IBI Tel Aviv | R2 BASKETBALL HIGHLIGHTS 2026-27 Watch on YouTube

Mada je nakon poraza od Hapoela izjavio da srećom ne zna srpski pa ne osjeća medijski pritisak, Navaro je definitivno prepoznao šta mu je neophodno da bi Zvezda bila konkurentna u evroligaškom duelu dok se očigledne nesigurnosti u napadu ne riješe. Potrebna je energija od početka, potrebna je agresivna odbrana na ivici žileta, ono što navijači vole da vide bez obzira na rezultat. Tek u takvom ritmu, u nekom trenutku mogu do izražaja da dođu umjetnici sa dozom nonšalancije u svojoj igri.

Džered Batler, Kris Džons, Džordan Nvora i Čima Moneke su svi redom početak utakmice sa Efesom gledali sa klupe. Navaro je promijenio gotovo cijelu petorku i izveo tim koji je trebalo da „prži“ odbranu. Od samog starta osjetila se drugačija, pozitivnija energija na terenu. Takt je kapitenski dao Ognjen Dobrić, u stopu ga je pratio Šemi Odželej i gosti iz Istanbula su brzo postali svjesni da su naišli na „tvrdo“.

Koliko je prioritet španski stručnjak stavio na odbranu vidi se i po tome što je Nik Vajler-Beb uprkos očajnom šuterskom izdanju (1/8 iz igre) igrao čak 25 minuta. Njemački reprezentativac je djelovao neprelazno u odbrani i uporno je pravio pritisak na lopti. Dobrić je igrao 21 minut (10 poena, 7 asist, 4 ukradene) i imao specijalne zadatke da guši Majka Džejmsa, Džordana Lojda i Metjua Strazela.

Taj tempo prepoznali su i saigrači koji su potom ušli sa klupe, prije svih često kritikovani Čima Moneke, koji je upisao 18 poena i 7 skokova i zasluženo ponio oreol najboljeg igrača utakmice. Zanimljiva je bila i rola Tajsona Kartera u samoj završnici. Prvo je ubacio nekoliko vezanih poena, a potom prodao dva napada lošim odlukama i doveo pobjedu u pitanje. Na kraju je ipak završilo 77:72 i Zvezda je upisala prvu pobjedu u Evroligi ove sezone.

Crvena zvezda Meridianbet vs Anadolu EFES 77:72 | EL R02 (Svi poeni) Watch on YouTube

Napadački to i dalje nije izgledalo dobro. Procenti su bili slabi (45,2% za dva, 28,6% za tri) a izgubljenih lopti čak trinaest. Zvezda je u ove tri utakmice pokazala stare boljke, pogotovo u igri protiv postavljene odbrane. Nedovoljno kreativnih ideja, nesigurnost u pozicijama otvorenih šuteva (pa čak i nekih polaganja), te napadi koji bi se svodili na „junačenje“ Batlera i Nvore. Kada ulazi, to izgleda atraktivno, ali kada ne ide, proizvodi frustraciju koja se može rezati nožem.

Navarov cilj je da ekipi vrati izgubljeno samopouzdanje tako što će da ispunjavaju osnovne zadatke. Ne krije da je svjestan da u ekipi ima dosta igrača koji vole da iskaču iz šablona i da sve uloge još nisu dovoljno dobro raspoređene.

„Talenti treba da se uklope a ne da se gomilaju,“ rekao je Navaro nedavno u jednom intervjuu. „Ne treba ti dvanaest glavnih kuvara, već jedan ili dva. Ali ti treba i neko ko će da ljušti krompir, pere sudove, čisti povrće i onda će kuhinja da radi kako treba.“

Trenutni utisak je da je u građenju timske hemije Baskijac odlučio da imperativ stavi na odbrambeni pristup i visok energetski nivo. Petorka koja je počela protiv Efesa (Vajler-Beb, Karter, Dobrić, Odželej, Izundu) nema mnogo poena u rukama ali se ističe defanzivno. To je petorka koja ljušti krompir, pere sudove i ostalo. I na tome će Navaro morati da gradi dalje.

Prije svega, ko će biti glavni kuvar u ovoj kuhinji, ili bar koja dva igrača će dobiti tu ulogu i kako će da se uklope u njegov sistem. Nominalno, to se očekuje od Nvore i Batlera, čija je igra oscilirala u prva tri kola, ali tu su i Kris Džons, Karter, te Moneke koji sigurno želi da bude protagonista.

Takođe, mnogo veći doprinos je potreban u reketu. Motli je djelovao kao da je potpuno zalutao na dosadašnjim primjerima, a s obzirom da se povrijedio protiv Efesa, za očekivati je da će proces njegovog uklapanja u sistem trajati duže. Izundu takođe nije na prošlosezonskom nivou, pa se i Navaro morao u nekim nižim varijantama oslanjati na Odželeja.

Volfram je metal izuzetne otpornosti. Ima ekstremno visoku gustinu i najvišu tačku topljenja od svih metala. I kao što su Faustu i Huanu Hoezu Elujaru trebale 2-3 godine da dođu do svog otkrića, sigurno je da će i ovom baskijskom hemičaru trebati vremena da uspostavi sistem kakav želi u ekipi Crvene zvezde. Krenuo je od formiranja defanzivne otpornosti, što bi trebalo da bude dobar temelj da se vjeruje u njegov plan.