100 miliona kao dobar dan

Ostaje li Rodri u Sitiju ili stiže u Real? I koliko vrijedi najbolji vezista svijeta i MVP Mundijala, ako se za Eliot Andersona i Morgana Rodžersa probijaju granice?

Kapiten Španije u junu je napunio 30 godina, a za jubilarni rođendan stigao mu je najveći pehar u svijetu fudbala – osvajanjem Svjetskog prvenstva Rodri se našao u kraljevskoj ekipi evropskih velikana, kao tek četvrti fudbaler koji ima Svjetsko i Evropsko prvenstvo, Ligu šampiona i Zlatnu loptu – do ovog ljeta to su bili Zinedin Zidan, Gerd Miler i Franc Bekenbauer. Kada proširimo na ostatak svijeta u elitno društvo upadaju svakako Mesi, Ronaldinjo i Rivaldo - Ronaldu i Mateusu fale Liga šampiona, Kaki Kopa Amerika, Dembeleu Euro.

Mnogi od nabrojanih probijali su finansijske granice u transferima, što kod Rodrija, ako promijeni sredinu ovog ljeta, teško da može da bude slučaj uzevši sve u obzir. Real Madrid želi da u nestabilnu sredinu terena od odlaska Modrića i Krosa, uvrsti igrača svjetske klase i donese joj kontrolu i spreman je da plati. Međutim, teško da to može da bude više od pedesetak miliona eura, koliko prema podacima Transfermarkta Rodri trenutno vrijedi – ušao je u posljednju godinu ugovora sa Sitijem, ulazi u red starijih fudbalera, tek na Mundijalu bio je „stari Rodri“ nakon povrede koljena.

Najrealnije je, ipak, da ga Real sačeka do januara, pa po svom starom dobrom principu angažuje kao slobodnog agenta na ljeto, iako Murinju treba rekonstrukcija sredine.

Florentino Peres obavio je reformu odbrane dovođenjem Konatea kao slobodnog igrača, Kukurelje i Damfriza za 75 miliona eura, a stigao je i Bernardo Silva takođe bez odštete. Čeka se „stotka“ za Diomandea, razrješenje slučaja Vinisijus, i Real opet ima para – priliv od procenata od prodaje igrača koji su iz „La fabrike“ potražili sreću u drugim timovima, poput Nika Pasa ili Viktora Munjosa.

Mada, kada se pogleda tržište, deficit svestranih veznih fudbalera, koliko premijerligaši troše i koliko igrača sredine terena je u posljednje vrijeme plaćeno devetocifreno, angažovanje Rodrija za pedesetak miliona eura bio bi „bargain“, što bi rekli Englezi.

Pogledajmo samo ovaj prelazni rok – Mančester siti je Rodriju, Rajndersu kog je platio 55 miliona eura, Niku Gonsalesu kog je platio 60 miliona eura i Mateu Kovačiću kog je doveo za dvostruko manje novca, dodao Eliota Andersona kog je Notingem forestu platio 135 miliona eura!

Anderson je šesti najskuplji čovjek u istoriji fudbala, najskuplji centralni vezni ikada, a samo par dana kasnije Čelsi je Aston Vili uplatio 138 miliona eura za Morgana Rodžersa i tako prišao Liverpulovom britanskom rekordu koji je oborio dovođenjem Isaka prošlog ljeta za 145 miliona eura.

Do danas su 22 fudbalera išla na 100+ miliona eura u istoriji, a uglavnom su to bili golgeteri i ofanzivni krilni igrači koji prave razliku, rjeđe vezisti. Međutim od Mundijala u Kataru dosta toga se mijenja.

Izuzetak za pravilo bio je Pol Pogba, kao najskuplje plaćena greška Mančester junajteda. Nakon četiri godine u Juventusu u kom je postao jedan od najboljih vezista planete, Pogba se vratio na Old Traford u ljeto 2016. godine za 105 miliona eura. Još jedan britanski rekord. Rijetko se dešavalo da se granica pomjerala zbog fudbalera koji ne utiče direktno na postizanje golova – primjeri su Veron i Ferdinand koje je Mančester 2001, odnosno 2002. godine doveo za 42,6 miliona današnjih eura, odnosno 46 miliona.

Nakon Mundijala u Kataru, kada je eksplodirao u dresu Argentine, u januaru 2023. godine Enco Fernandes je pokrenuo trend. Ponovo je postavljen britanski rekord kupovinom centralnog veznog, a Čelsi je Benfiki platio 121 milion eura, što je skoro četiri puta više nego što je Benfika samo pola godine ranije platila Riveru.

Od tada ljestvica na kojoj stoji 100 miliona eura probija se redovno, najviše u Premijer ligi.

Deklan Rajs je promijenio londonsku metro stanicu i prešao iz Vest Hema u Arsenal za 116,6 miliona eura, samo 600 hiljada manje Čelsi je platio Moisesa Kaiseda Brajtonu, a ovog ljeta migracije na Ostrvu praćene su sličnim svotama. U top 20 transfera svih vremena je Sandro Tonali, kog je Totenhem platio Njukaslu 108 miliona eura, samo četiri dana pošto je izdvojio 99 miliona eura za Mateuša Fernandeša. Portugalac je s Vest Hemom ispao u Čempionšip a Tonali s Njukaslom imao mučnu sezonu koju je završio u donjoj polovini tabele Premijer lige.

U „post-katarskom“ periodu za nešto ofanzivnije veznjake plaćalo se mnogo – Belingem je deveti na vječnoj listi za dolazak u Real za 127 miliona, Virc odmah ispod nakon što ga je Liverpul platio dva miliona manje, a ispred Rodžersa i Andersona je samo Aleksander Isak, četvrti najskuplji igrač svih vremena kog Liverpul još čeka.

Zašto je to tako?

Osim što je fudbalsko tržište potpuno "podivljalo" i akumulira nepojmljivu količinu novca, više faktora utiče na procjenu vrijednosti igrača. Jedan od njih je dominacija formacije sa trojicom vezista koji imaju različite uloge, a u velikom broju slučajeva traži se da sam centralni vezni obavlja više njih.

Formacija 4-3-3 je najčešće zastupljena u modernom fudbalu, trojica veznih sa različitim zadacima i karakteristikama često su i u sistemima sa tri štopera – sve je manje desetki, sve više varijacija između šestice i osmice.

Praktično je nepisano pravilo da dobar bekovski par i centralni trio donose najveće trofeje – pogledajmo samo Real u doba dominacije, Klopov Liverpul, danas Pari Sen Žermen.

Iz tog razloga klubovi traže veznjake koji su kompatibilni za savršeni središnji trio, ali i one koji su svestrani. Poput Deklana Rajsa, koji je prošle sezone dominirao Premijer ligom u ofanzivnim i defanzivnim aspektima – u progresivnom iznošenju lopte, proigravanjima ka protivničkoj trećini, kreiranju šansi iz prekida, ali i u vazdušnim duelima i blokiranju šuteva spolja. Englez je fudbalska mašina koju vole i Arteta i Tuhel, čovjek kog nikako ili teškog srca mijenjaju – četvrti je među vezistima po broju minuta u Premijer ligi prošle sezone, iza Garnera, Andersona i Ampadua.

Iz sezone u sezonu sve je veći uticaj analize podataka, statistike, obrazaca, pa igrači sa vrha analitičkih listi dodatno dobijaju na cijenu. Sam Anderson je lider po broju vraćenih posjeda u Premijeršipu, jedan od vodećih kada je riječ o dodavanjima unaprijed u elitnom fudbalu i upravo to skupo plaća Mareska. Uz to, momak iz Njukasla, kao i Rajs, ali i Kaisedo, donosi pluća, trku i snagu potrebne za presing, a u slučaju engleskih reprezentativaca i smirenost u razbijanju pritiska rivala. Igrači su koji mnogo rade, pa po logici više i vrijede.

Kad smo kod analize podataka i statističkih sitnica, zanimljivo je da je svjetski poznata hrvatska platforma za praćenje sporta, fudbala prije svega, SofaScore, kao najboljeg igrača italijanske Serije A ocijenila Manuela Lokatelija. Kapiten vjerovatno nikad goreg Juventua je na 36 mečeva dobio prosječnu ocjenu 7.72, iako je u sezoni za zaborav „stare dame“ učestvovao sa samo golom i dvije asistencije, imao 88.16% tačnih pasova, 102 uspješna starta i samo 10 uspješnih driblinga. Jeste bio jedan od najboljih u crno-bijelom dresu ove sezone, ali Juve je ispao iz Lige šampiona i imao kampanju za zaborav. Iza Lokatelija našli su se Modrić sa 7.53, Čalhanoglu sa 7.5, dok je Dimarko, kog biste na oko proglasili igračem sezone, ili Komov fenomen Niko Pas iza ovih veznjaka. Eto koliko njihov posao koji se ne vidi znači u obradi podataka.

Dakle, fudbalski matriks opravdava i takva trošenja, a čućete često od ljubitelja fudbala da ne vide šta to donose ni Anderson ni Lokateli. Rajsa sam gledao nekoliko puta uživo i vjerujte da vrijedi svakog penija.

Još jedan faktor, jednako važan kao statistika i važnost dobrog veznog na igru je i sve veće bogatstvo klubova srednje i niže kategorije, ali i sve rjeđi transferi između velikih klubova direktno. Fudbalski „lanac ishrane“ se mijenja, a timovi poput Notingema, Vest Hema, Njukasla, bez obzira na sezonu ili nivo fudbala u kom se nalaze, imaju moć da obezbijede fudbalerima ozbiljne ugovore i u dobroj su pregovaračkoj poziciji. Teško ćete u Premijer ligi naći klub koji će, poput Lidsa 2002. godine i slučaja Rio Ferdinand, zbog finansijskih problema morati da proda rivalu prvu zvijezdu.

Njukasl je već prodao Tonalija i Gordona za skoro 200 miliona eura, čeka se Gimaraešov odlazak u Arsenal za novu basnoslovnu sumu, Vest Hem je za preko 160 miliona prodao Fernandeša i Samervila i sprema ekipu za Čempionšip, a transfer iz Liverpula u Siti, ili Arsenala u Mančester je gotovo nezamisliv. To nije bio slučaj ne tako davno.

I koliko onda treba da vrijedi Rodri, čovjek koji je do 30. godine uradio sve što fudbaler može da sanja i koji je apsolutno zasluženo MVP američkog Mundijala? Koliko treba da vrijedi Vinisijus Žunior u najboljim godinama i top formi i koliko treba da bude lud Real da ga pusti u Arsenal?

Zamislimo samo dokle sve može da ide, kad je Arsenal spreman da parira Realu sa platom za Brazilca, koji u Madridu zarađuje gotovo pola miliona eura nedjeljno.